biopoikilothta 4

Βιοποικιλότητα > Σελίδα 4

biopoikilothta 4


Αγροτικά οικοσυστήματα πλούσια σε βιοποικιλότητα      

Τα αγροτικά οικοσυστήματα που συντηρούν μεγάλους αριθμούς ειδών χλωρίδας και πανίδας και θεωρούνται ως αγροτικά συστήματα υψηλής οικολογικής αξίας για τη βιοποικιλότητα (high-nature-value farming systems) καταλαμβάνουν το 15-25% της υπαίθρου στην Ευρώπη των 15 ( Eurupean Environmental Agency, 2004 ).



Οι περιοχές αυτές συγκεντρώνονται κυρίως στον Ευρωπαϊκό Νότο και σε περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης ( Βλέπε σχήμα) και περιλαμβάνουν κυρίως περιοχές με παραδοσιακές καλλιέργειες όπου γίνεται εφαρμογή ήπιων καλλιεργητικών μεθόδων με περιορισμένη χρήση αγροχημικών ουσιών και ημι-φυσικές εκτάσεις, όπως τα ορεινά λιβάδια εκτατικής κτηνοτροφίας ( Buguna Hoffmann, 2001; Stoate et al. 2003 ).

biopoikilothta 4ΣΧΗΜΑ: Κατανομή των αγροτικών οικοσυστημάτων με βιότοπους υψηλής οικολογικής αξίας για την άγρια ζωή στην επικράτεια των 15 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

 

Χαρακτηριστικές τέτοιες περιοχές είναι τα μικτά γεωργοκτηνοτροφικά συστήματα dehesas στην Ισπανία και montados στην Πορτογαλία, οι παραδοσιακοί ελαιώνες της Μεσογείου, τα ορεινά βοσκοτόπια κ.α., τα οποία συντηρούν ένα μεγάλο αριθμός ειδών πουλιών και άλλων άγριων ζώων ( Baldock et al., 1993 ). Είναι αξιοσημείωτό το γεγονός ότι το μεσογειακό τοπίο, παρότι είναι ένα καθαρά ανθρωπογενές περιβάλλον, συμπεριλαμβάνεται στην λίστα του IUCN με τις πιο πλούσιες περιοχές του πλανήτη σε βιοποικιλότητα ( European Environmental Agency, 2004 ). Ιδιαίτερα οι ημιορεινές και ορεινές περιοχές της Μεσογείου αποτελούν παραδείγματα περιοχών όπου, για χιλιάδες χρόνια, η γεωργία και η κτηνοτροφία συνυπάρχουν με μια πλούσια άγρια ζωή ( Blodel and Aronson, 1999 ).

Όπως αναφέρει ο Farina (1989) οι πολλοί μικροί αγροί, που χωρίζονται μεταξύ τους με φυτοφράκτες, σε συνδυασμό με την παρουσία διάσπαρτων συστάδων δένδρων δημιουργούν ένα ετερογενές τοπίο το οποίο αποτελεί σημαντικό ενδιαίτημα για τα πουλιά, κυρίως τα μεταναστευτικά είδη, που χρησιμοποιούν σε μεγάλο βαθμό τους χώρους αυτούς. Επίσης, τα κτηνοτροφικά συστήματα με τις παραδοσιακές εποχικές μετακινήσεις κοπαδιών αιγοπροβάτων από τα ορεινά στα πεδινά και αντίστροφα, διαμόρφωσαν σε σημαντικό βαθμό το φυσικό περιβάλλον και τη βλάστηση της ενδοχώρας (δασοτόπια και ορεινά λιβάδια) στις Μεσογειακές χώρες, ενώ παράλληλα ευνόησαν την παρουσία μεγάλων πτωματοφάγων αρπακτικών πουλιών και ειδών των ανοιχτών απλικών εκτάσεων ( Allen, 2001; Laiolo et al., 2003 ).

Τα ποσοστά των αγροτικών εκτάσεων όπου διατηρούνται παραδοσιακές μορφές καλλιέργειας και στις οποίες γίνεται εφαρμογή ήπιων γεωργικών πρακτικών (low-intensity farming systems), σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, δίνονται στον παρακάτω πίνακα σύμφωνα με τους Bignal and McCracke (1996) .

 

Η πλειοψηφία των αγροτικών εκτάσεων της Ελλάδας (περίπου 60%) είναι συγκεντρωμένες σε ημιορεινές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές και χαρακτηρίζονται από μικρούς κλήρους γης, αναβαθμίδες και μεγάλης έκτασης βοσκότοπους, αποτελούν δηλαδή τυπικές αγροτικές δομές της Μεσογείου (ΕΚΠΑΑ, 2003). Τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με γεωργικές πρακτικές όπως η αμειψισπορά και η αγρανάπαυση, οι μικτές γεωργοκτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, ιδιαίτερα στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, συμβάλλουν στη δημιουργία ενός μωσαϊκού τοπίων μεγάλης ποικιλότητας, τα οποία αποτελούν βιότοπο για ένα μεγάλο αριθμό ειδών της άγριας πανίδας που ζουν, τρέφονται και αναπαράγονται γύρω από τις καλλιέργειες.

Πηγή: Ορνιθολογική(http://ornithologiki.gr/)

H πολιτική της E.E. για την προστασία της βιοποικιλότητας

Tου Σταύρου Δήμα – μέλους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδιου για το Περιβάλλον

H ζωή στη Γη έχει ιστορία 3,5 δισεκατομμυρίων ετών. Στη σύγχρονη όμως εποχή, ο άνθρωπος, και μόνο αυτός, προκαλεί τις πλέον εκτεταμένες αλλαγές. Οι ανάγκες μας για διατροφή και στέγαση ενός πληθυσμού που έχει διπλασιασθεί από τη δεκαετία του 1960, η αυξανόμενη ζήτηση πρώτων υλών και οι αλλαγές στις παραγωγικές και καταναλωτικές μας συνήθειες προκάλεσαν εξασθένηση της βιολογικής ποικιλομορφίας του πλανήτη, δηλαδή της «βιοποικιλότητας». Eχουμε μετατρέψει το ένα τέταρτο σχεδόν της επιφάνειας της Γης σε καλλιεργημένη έκταση. Τα είδη εξαφανίζονται με ταχύτητα τουλάχιστον 100 φορές μεγαλύτερη από ό,τι θα συνέβαινε χωρίς επέμβαση του ανθρώπου. Το έτος 2000 εξέλιπε το τελευταίο είδος ορεινής κατσίκας των Πυρηναίων, η Bucardo, που είχε μείνει σε έναν ισπανικό εθνικό δρυμό – το 2003 ήμασταν μάρτυρες της εξαφάνισης του «ελαιόδενδρου της Αγίας Ελένης», ενός μικρού δένδρου που δεν μπορεί να επιβιώσει ως καλλιέργεια, ενώ στην Αυστραλία χάθηκε ολόκληρη οικογένεια βατράχων, ο «βάτραχος γαστρικής επώασης».

Δεν πρόκειται για ένα θεωρητικό πρόβλημα που δεν μας αφορά ή που εμφανίζεται σε κάποιο απόμακρο τροπικό δάσος. Αντίθετα, απειλείται άμεσα το δικό μας μέλλον. Οι κοινωνίες και οι οικονομίες μας εξαρτώνται πλήρως από την τροφή, τα καύσιμα και τα φάρμακα που παράγονται από τα οικοσυστήματα. Τα οικοσυστήματα αυτά τα χρειαζόμαστε επίσης επειδή μας παρέχουν πόσιμο νερό, καθαρό αέρα και γόνιμο έδαφος. Τα αγαθά και οι υπηρεσίες αυτές αποτιμώνται σε χιλιάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Ωστόσο, ένα ποσοστό 60% των υπηρεσιών που παρέχουν τα οικοσυστήματα και στηρίζουν τη ζωή υποβαθμίζεται ή χρησιμοποιείται με μη αειφόρο τρόπο, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη των Ηνωμένων Εθνών.

Το 2002, οι ηγέτες του κόσμου έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου. Eθεσαν στόχο να μειωθεί δραστικά η απώλεια παγκοσμίως της βιοποικιλότητας ώς το έτος 2010. Η διασφάλιση της πορείας προς τον στόχο αυτό αποτελεί κεντρική επιδίωξη της διάσκεψης που πραγματοποιείται τώρα στην Curitiba της Βραζιλίας, στην οποία συμμετέχουν 188 κυβερνήσεις που συνυπέγραψαν τη Σύμβαση των Η.Ε. για τη βιοποικιλότητα. Η Ευρωπαϊκή Eνωση έχει δεσμευθεί να συμβάλει στην επιτυχία της διάσκεψης αυτής. Στο πλαίσιο της συμβολής μας στην παγκόσμια προσπάθεια, έχουμε θέσει για τους εαυτούς μας έναν ακόμη αυστηρότερο στόχο: ώς το 2010, να έχουμε σταματήσει την εξασθένιση της βιοποικιλότητας εντός της Ε.Ε.

Στην Curitiba χρειάζεται να σημειωθεί πρόοδος στη συγκρότηση ενός παγκόσμιου δικτύου προστατευόμενων περιοχών. Πρόκειται για ένα από τα κυριότερα μέσα που θα έχουμε στη διάθεσή μας για να διατηρήσουμε τη βιοποικιλότητα. Η Ε.Ε. ηγείται παγκοσμίως στο ζήτημα αυτό. Το δίκτυό μας Natura 2000 αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα οικολογικά δίκτυα προστατευόμενων περιοχών του πλανήτη. Περιλαμβάνει πάνω από 18.000 τόπους διαφύλαξης ευπαθών ειδών και σημαντικών οικοτόπων, οι οποίοι καλύπτουν ποσοστό περίπου 18% του εδάφους των 25 μελών της Ευρωπαϊκής Eνωσης.

Eνα άλλο ζήτημα καίριας σημασίας για τη συνάντηση της Curitiba είναι η αειφόρος χρήση των δασών, των ωκεανών και της αγροτικής γης. Πρέπει να καταπολεμηθεί η παράνομη υλοτόμηση και η μετατροπή των χρήσεων γης. Οι παραδοσιακές γνώσεις των κοινοτήτων των αυτόχθονων πληθυσμών πρέπει να διατηρηθούν. Οσον αφορά δε τα οφέλη που απορρέουν από τη χρήση των γενετικών πόρων, πρέπει να εξασφαλιστεί ισότιμη συμμετοχή σ’ αυτά εκείνων των κρατών που τους έχουν, δηλαδή ως επί το πλείστον αναπτυσσόμενες χώρες που είναι πλούσιες σε βιοποικιλότητα.

Στην Curitiba, η Ευρωπαϊκή Eνωση θα υποβάλει επίσης προτάσεις για τον εξορθολογισμό και την ενίσχυση των εργασιών της Σύμβασης, καθώς και για να συμφωνηθούν δείκτες μέτρησης της συντελούμενης προόδου για την επίτευξη του στόχου του 2010. Οι διεθνείς δεσμεύσεις μας περιλαμβάνουν επίσης τη στήριξη των χωρών – μελών της Σύμβασης για τη βιοποικιλότητα, με τη χρηματοδότηση, επί παραδείγματι, έργων για την προστασία των απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών και οικοτόπων και τη στήριξη αυτόχθονων και τοπικών κοινοτήτων με σκοπό τη βελτίωση του επιπέδου διαβίωσής τους.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα ενισχύσει την πολιτική της για την προστασία της βιοποικιλότητας. Σε λίγους μήνες, θα παρουσιάσει ένα σχέδιο δράσης για την επίτευξη των στόχων του 2010 και την προώθηση της μακροπρόθεσμης αποκατάστασης της βιοποικιλότητας. Θα καθορίσει δράσεις προτεραιότητας για τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και τα κράτη – μέλη, τόσο εντός της Ενωσης, όσο και έξω από αυτήν, μέσω, μεταξύ άλλων, της αναπτυξιακής βοήθειας και του εμπορίου.

Μαζί με την αλλαγή του κλίματος, η εξασθένηση της βιοποικιλότητας αποτελεί μια από τις σοβαρότερες απειλές για το περιβάλλον. Eχουμε ευθύνη να δράσουμε ώστε να μην υποστεί ανεπανόρθωτη ζημια ο εύθραυστος ιστός της ζωής πάνω στη Γη.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 5/4/2006

 

biopoikilothta 4 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ